Moja włoska l'avventura

Cortina d’Ampezzo jest teraz na językach wszystkich fanów sportów zimowych. Nawet te osoby, które nie interesują się sportem, słyszą o Cortinie w każdych wiadomościach. Właśnie teraz, odbywają się tam Zimowe Igrzyska Olimpijskie (luty 2026r.). Możemy oglądać w telewizji niesamowite krajobrazy włoskich Dolomitów. Ja postaram się jednak pokazać to miasto w letniej odsłonie, bo i latem potrafi zachwycić.

Cortina d’Ampezzo chociaż położona w Dolomitach, co może być dla niektórych zaskoczeniem, należy do regionu Wenecja Euganejska, a dokładnie prowincji Belluno. Nazwa Cortina d’Ampezzo zaczęła funkcjonować po I wojnie światowej, natomiast pierwotna osada w centrum doliny nosiła nazwę Cortina, odnoszącą się do miejsca zamkniętego lub ogrodzonego. Jej geneza wiąże się z cmentarzem otoczonym murem, który już w starożytności znajdował się tam, gdzie dziś stoi kościół parafialny, a w języku ladyńskim słowo cortina oznaczało właśnie cmentarz. Człon Ampezzo wywodzi się z łacińskiego amplus, czyli „szeroki”. Nazwa ta nawiązuje do doliny Boite, wyróżniającej się większą rozległością niż sąsiednie doliny.

Pierwsza wzmianka o Ampezzo pojawia się w 1156 roku, funkcjonując jako jednostka administracyjna typu centena. Przez kolejne stulecia obszar ten podlegał Patriarchatowi Akwilei, pozostając lennem Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jednocześnie zachowując szeroką autonomię, która utrzymała się także po zajęciu Ampezzo przez Republikę Wenecką w 1420 roku. Po wojnie Ligi w Cambrai w 1511 roku Ampezzo weszło trwale w orbitę wpływów Habsburgów i zostało włączone do hrabstwa Tyrolu, nadal korzystając z licznych przywilejów samorządowych.

Przełom XVIII i XIX wieku przyniósł miejscowości okres głębokiego kryzysu, spowodowanego utratą autonomii, wojnami napoleońskimi oraz niekorzystnymi warunkami klimatycznymi, jednak restauracja monarchii habsburskiej zapoczątkowała ponowny rozwój rzemiosła i turystyki. Po I wojnie światowej Ampezzo zostało włączone do Włoch, a w czasach faszyzmu poddane intensywnej italianizacji. Po II wojnie światowej miasto dynamicznie się odrodziło, czego symbolem były Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1956 roku, a w kolejnych dekadach ugruntowało swoją pozycję jako międzynarodowy kurort letni i zimowy.

Język używany w Cortinie d’Ampezzo należy do grupy dialektów ladyńskich występujących w Dolomitach i ukształtował się pod wpływem różnych tradycji językowych, m.in. celtyckiej, retyckiej oraz łaciny z okresu Cesarstwa Rzymskiego. Od 1920 roku także miejscowa flaga odwołuje się do dziedzictwa Ladynów, wykorzystując barwy charakterystyczne dla dolin: zieleń lasów i łąk, biel śniegu i dolomickich skał oraz błękit nieba.

CO ZOBACZYĆ W MIEŚCIE?

Przy wejściu na Via della Difesa, w samym centrum Cortiny, znajduje się Casa Corazza – jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków miasta. Umieszczony na elewacji duży zegar przypomina, że pierwotnie mieścił się tu warsztat zajmujący się budową i naprawą zegarów ściennych, prowadzony przez rodzinę Corazza, znaną w Ampezzo pod przydomkiem „Dibettos”. Widoczny do dziś napis „Corazza Ampezzo” oraz niewielka drewniana wskazówka na balkonie, której kierunek można interpretować jako symboliczne odniesienie do pobliskiego kościoła San Francesco lub oddalonego cmentarza.

Muzeum Paleontologii noszące imię Rinalda Zardiniego, badacza z Cortiny d’Ampezzo, prezentuje jedną z najbogatszych kolekcji triasowych skamieniałości odkrytych w okolicach Cortiny. Zbiory — obejmujące m.in. szczątki megalodontów, muszle bezkręgowców morskich, koralowce, gąbki i liczne inne organizmy — dokumentują epokę, gdy obszar dzisiejszych Dolomitów znajdował się pod wodami tropikalnego morza. Opowieść o geologicznej ewolucji doliny Ampezzo uzupełnia część poświęcona botanice.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej Mario Rimoldi to jedna z najważniejszych kolekcji sztuki nowoczesnej we Włoszech powstała dzięki Mario Rimoldiemu, który od 1923 roku przez dekady gromadził obrazy i rzeźby czołowych twórców włoskiego XX wieku. Trzon zbiorów stanowią m.in. 54 dzieła Filippo de Pisis, 32 prace Mario Sironiego, 11 obrazów Giorgia de Chirico oraz 6 dzieł Campigliego, uzupełnione pracami wielu innych artystów tej epoki. Muzeum prezentuje kolekcję w układzie rotacyjnym, wzbogacając ją o obiekty wypożyczane z innych muzeów oraz wystawy czasowe i międzynarodowe.

Niewielka, bogato zdobiona freskami rezydencja przy Corso Italia była niegdyś aneksem hotelu Aquila Nera należącego do Gaetana Ghediny Tomàša. Jego synowie — Luigi, Giuseppe i Angelo — porzucili działalność hotelarską na rzecz malarstwa, pozostawiając społeczności Cortiny barwną i niezwykle osobistą realizację artystyczną. Ściany budynku wypełniają wizerunki wybitnych postaci kultury i nauki, alegorie etapów życia, sceny z historii Cortiny oraz symboliczne wyzwanie rzucone każdemu, kto chciałby dorównać talentowi braci Ghedina.

Bazylika Świętych Filipa i Jakuba została wzniesiona w latach 1769–1775, a następnie odrestaurowana w 1975 roku. W jej wnętrzu znajdują się cenne dzieła sztuki, m.in. późnobarokowy ołtarz główny z obrazem Antonio Zanchiego, ołtarz Madonny z Karmelu wykonany z rzeźbionego, polichromowanego i złoconego drewna oraz ołtarz Madonny Różańcowej z tabernakulum, przypisywanym szkole słynnego belluneńskiego snycerza Andrei Brustolona.

Ciekawostką jest dzwonnica, oddana do użytku w 1858 roku, mająca 65,80 m wysokości; do pokrycia kuli wieńczącej jej szczyt przetopiono w Innsbrucku aż 60 złotych dukatów. Tam również odlano dzwony, które po raz pierwszy zabrzmiały 19 listopada 1858 roku, z okazji imienin cesarzowej Elżbiety Bawarskiej, znanej jako Sissi, a zainstalowany w latach 60. XX wieku zegar wygrywa melodię londyńskiego Big Bena.

Na parterze Cassa Rurale ed Artigiana przy Corso Italia znajduje się cenny fresk z przedstawieniem Sybilli, datowany na pierwszą połowę XV wieku i odkryty przypadkowo pod koniec XIX stulecia podczas prac renowacyjnych. Kompozycja ukazuje pięć kobiecych postaci, których identyfikacja w dużej mierze pozostaje przedmiotem interpretacji. Przypuszcza się, że są to kolejno Sybilla Waleńska, Nikaulijska lub Tyburtyńska, Portueńska bądź Libijska oraz Erytrejska, natomiast piąta postać, wyróżniona koroną i spojrzeniem skierowanym w dal, wciąż pozostaje zagadką. Niestety, w czasie naszej wizyty miejsce było zasłonięte i nie mieliśmy możliwości zobaczenia go na żywo.

Muzeum Etnograficzne Reguł Ampezzo prezentuje zwyczaje i tradycje Cortiny, ukazując dziedzictwo kulturowe regionu od jego najwcześniejszych źródeł. Ekspozycja prowadzi przez różne aspekty życia w dolinie — od codzienności wiejskiej i domowej, po religijność i lokalną twórczość artystyczną. W zbiorach znajdują się przedmioty codziennego użytku, dawne stroje z Ampezzo oraz wiernie odtworzona miniatura tradycyjnego domu

Cortina d’Ampezzo Olympic Rings to stała instalacja przypominająca o Zimowych Igrzyskach Olimpijskich, które odbyły się tu w 1956 roku. Pierścienie nawiązują do sportowej historii Cortiny i jej wieloletniej roli jako ośrodka sportów zimowych. Miejsce jest ogólnodostępne i często odwiedzane podczas spacerów po mieście. Obecnie pełni funkcję prostego punktu pamiątkowego oraz popularnego miejsca do zrobienia zdjęć.

JAK DOJECHAĆ?

Samochód
Do Cortiny d’Ampezzo można dojechać głównymi drogami SS51 Alemagna, biegnącą z północy na południe, oraz SR48 bis delle Dolomiti, przecinającą miejscowość ze wschodu na zachód. Najbliższe zjazdy z autostrad to A27 Belluno od strony południowej oraz A22 Bressanone od strony północnej.

Autobus
Cortina d’Ampezzo ma bezpośrednie połączenia autobusowe obsługiwane przez linie Cortina Express, FlixBus oraz ATVO, które kursują m.in. z lotniska w Wenecji oraz z dworca Venezia-Mestre. W okresie największego natężenia ruchu uruchamiane są także połączenia z lotniskiem w Treviso oraz z miastami takimi jak Rovigo, Ferrara i Bolonia.

Pociąg
Najbliższe stacje kolejowe położone są w Calalzo di Cadore (około 35 km), skąd do Cortiny kursują autobusy Dolomiti Bus, oraz w Dobbiaco (około 31 km), z którego dojazd zapewniają autobusy SAD.

Poniżej mapka z zaznaczonymi opisywanymi w tym wpisie miejscami:

Zapraszam do ostatnich wpisów:
1. Park terytorialny Sorgenti Solfuree del Lavino w Abruzji
2. Corigliano Calabro – czyli krętymi schodami do nieba
3. Wąwóz Gorropu – coś więcej niż trekking
4. Rossano – „Rawenna południa”
5. Jezioro Braies – najpiękniejsze jezioro Dolomitów
6. Aielli – miasto malowane w cieniu Wieży Gwiazd