Po regionach takich jak Sardynia i Abruzja, Marche zajmuje szczególne miejsce wśród naszych ulubionych zakątków Włoch. To właśnie tutaj znajdujemy wszystko to, co najbardziej cenimy w podróżowaniu: spokój, brak tłumów oraz doskonałe połączenie pięknej przyrody z dziedzictwem historycznym i kulturowym. Wcześniej mogliście przeczytać na blogu o Urbania – mniej znana sąsiadka Urbino, a dziś zapraszam Was do krótkiej podróży do Loretello – niewielkiej miejscowości, położonej wśród marchijskich pól, która doskonale oddaje urok tego regionu.
Krótka historia Loretello
Loretello uchodzi za najstarszy spośród zachowanych zamków w tej części Marche. Jego początki sięgają 1072 roku, kiedy mnisi z pustelni Fonte Avellana wznieśli w okolicy kościół Sant’Andrea i związali z nim pobliski gród, znany wówczas jako Poggio. Żyzne ziemie otaczające osadę przez długi czas były przedmiotem sporów pomiędzy mnichami, biskupami Fossombrone oraz lokalnymi feudałami. W XII wieku konflikt o prawa do zamku stał się na tyle poważny, że wymagał interwencji papieskiej. Dopiero w 1185 roku, dzięki mediacji kardynałów wyznaczonych przez papieża, osiągnięto porozumienie kończące wieloletni spór.
W połowie XIII wieku o kontrolę nad tym obszarem zaczęła zabiegać Rocca Contrada, dzisiejsza Arcevia. W 1255 roku przejęła Loretello, wypłacając odszkodowanie diecezji Fossombrone. Kilkadziesiąt lat później miejscowa ludność złożyła przysięgę wierności nowym władzom, a Arcevia uzyskała trwałe prawa do zamku. Nie oznaczało to jednak końca burzliwych dziejów osady. Loretello było wielokrotnie atakowane przez przeciwników Arcevii, a w XV wieku przejściowo znalazło się pod kontrolą rodu Malatestów z Rimini oraz kondotiera Francesca Sforzy. Mimo tych wydarzeń wpływy Arcevii ostatecznie utrzymały się na stałe.
Przez stulecia miejscowością zarządzała Rada Zamkowa, a za porządek publiczny i wymiar sprawiedliwości odpowiadał kapitan zamku. Dopiero po zjednoczeniu Włoch kompetencje administracyjne zostały całkowicie przekazane władzom Arcevii. W kolejnych wiekach osada stopniowo traciła znaczenie i wyludniała się, dzięki czemu dziś zachowała swój wyjątkowy, niemal niezmieniony od średniowiecza charakter.
Loretello znalazło się w Narodowym Katalogu Historycznych Krajobrazów Rolniczych dzięki wyjątkowo dobrze zachowanemu otoczeniu. Przez stulecia krajobraz tego miejsca uległ jedynie niewielkim zmianom, zachowując tradycyjny układ pól, wzgórz oraz historyczne powiązania między działalnością człowieka a rolniczym wykorzystaniem terenu.
Co zobaczyć w Loretello?
Dzisiejszy wygląd Loretello jest efektem rozbudowy i umocnień prowadzonych głównie między końcem XIV a początkiem XV wieku. Zamek wzniesiono na trójkątnym wzgórzu, a jego system obronny do dziś zachował się w imponującym stanie. Zwiedzający mogą spacerować wzdłuż murów obronnych, podziwiać bastiony, dawne raweliny oraz bramę wjazdową, przy której niegdyś funkcjonował most zwodzony. Sama brama znajduje się kilka metrów ponad poziomem drogi, a prowadzi do niej charakterystyczny, trójprzęsłowy ceglany most, będący dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów zamku.
W obrębie fortyfikacji znajdują się dwie historyczne wieże. Pierwsza z nich, pełniąca dawniej funkcję strażnicy, ma trzy kondygnacje i była połączona z zabudowaniami systemem przejść. Jej konstrukcję zaprojektowano tak, aby lepiej wytrzymywała ewentualne ostrzały. Druga, znana jako „wieża więzienna”, liczy sześć pięter. Zachowały się w niej wąskie otwory strzelnicze oraz blanki, a przez pewien czas służyła nie tylko celom obronnym, lecz także jako więzienie. Co ciekawe, jeszcze do niedawna była zamieszkana przez prywatnych mieszkańców.
Wewnątrz murów zachowała się niewielka osada, dzięki czemu Loretello nie sprawia wrażenia opuszczonej fortecy, lecz raczej małej średniowiecznej miejscowości zamkniętej w obrębie dawnych fortyfikacji.
Z murów rozciąga się szeroka panorama na okoliczne wzgórza i pola uprawne, tworzące jeden z najlepiej zachowanych historycznych krajobrazów rolniczych w regionie Marche. Mozaika pól, pasów drzew, niewielkich lasów i trawiastych tarasów doskonale pokazuje, dlaczego ten teren był tak ważny.
Na północ od zamku znajduje się kościół Sant’Andrea, którego początki sięgają średniowiecza. Choć świątynia została przebudowana na początku XIX wieku, do dziś można w niej podziwiać obraz „Chrystus ukrzyżowany między św. Andrzejem a św. Janem Ewangelistą” z 1591 roku, pochodzący z warsztatu malarza Ercole Ramazzaniego.
Warto również zajrzeć do niewielkiego muzeum kultury wiejskiej urządzonego nad bramą wjazdową, w miejscu dawnej wartowni.
Niedaleko historycznego centrum Loretello, najstarszego spośród dziewięciu zamków Arcevii, znajduje się Fonte Vecchia – dawne źródło wraz z zabytkową pralnią, która przez lata służyła mieszkańcom okolicy. Miejsce to można odwiedzić podczas krótkiego spaceru rozpoczynającego się przy rampie wjazdowej. Trasa liczy około 500 metrów i prowadzi przez malownicze otoczenie, pozwalając spojrzeć na Loretello z nieco innej perspektywy.
Jak dotrzeć do Loretello
Loretello położone jest w prowincji Ankona, na wzgórzach otaczających miejscowość Arcevia. Ta niewielka, średniowieczna osada znajduje się w spokojnej, rolniczej części regionu, około 40 kilometrów od wybrzeża Adriatyku i miasta Senigallia.
Najwygodniejszym sposobem dotarcia do Loretello jest samochód. Z Ankony podróż zajmuje około godziny, a z Senigallii około 45 minut. Trasa prowadzi przez malownicze wzgórza Marche, mijając niewielkie miejscowości i rozległe tereny rolnicze. Dla osób podróżujących po regionie samochodem, pozostaje zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem, ponieważ pozwala również odwiedzić inne zamki Arcevii i okoliczne punkty widokowe.
Do Loretello można dotrzeć także transportem publicznym, choć wymaga to nieco więcej czasu. Najłatwiej dojechać autobusem do Arcevii z Senigallii lub Fabriano, a następnie skorzystać z lokalnych połączeń lub taksówki. Z Arcevii kursuje autobus VI3 w kierunku SAN LORENZO (Comune). Zatrzymuje się on około 10 min. od Loretello – gdzie pozostaje nam dość długie podejście. Warto jednak pamiętać, że komunikacja autobusowa na tych terenach jest ograniczona, dlatego przed podróżą dobrze sprawdzić aktualny rozkład jazdy. Dla osób planujących zwiedzanie większej części Marche zdecydowanie wygodniejszą opcją będzie wynajęcie samochodu.
Ciao!
Zapraszam do ostatnich wpisów:
1. Castelsardo – skarby północnej Sardynii
2. Ritten w jeden dzień – co zobaczyć? Soprabolzano, Collalbo i Piramidy Ziemne
3. Wyspa Asinara. Wyspiarskie życie osłów. Rowerami przez Asinarę
4. San Servolo – „Wyspa Szaleńców”
5. Pociągiem wokół Etny – podróż z Katanii. Ferrovia Circumetnea!
6. Co kryją groty Zungri
7. Rowerem przez San Pietro: Niezapomniana przygoda na sardyńskiej wyspie
Zostaw odpowiedź