Po raz kolejny wracamy do Marche – regionu, który wciąż pozostaje nieco na uboczu głównych szlaków wybieranych przez polskich (i nie tylko) turystów, choć zdecydowanie zasługuje na większą uwagę. W ostatnich wpisach odwiedziliśmy dwie niewielkie, ale niezwykle urokliwe miejscowości – Loretello – mały zamek wśród marchijskich pól oraz Montefabbri: Piękno Wioski w Marche.
Tym razem zapraszamy do miasta o znacznie bogatszej historii i większej skali. Naszym celem jest Corinaldo – jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast we Włoszech, słynące z imponujących murów obronnych, ciekawych legend i wyjątkowej atmosfery.
A zaczęło się tak…
Historia Corinaldo owiana jest legendami. Według jednej z nich miasto założyli na początku V wieku mieszkańcy pobliskiego rzymskiego miasta Suasa, uciekający przed najazdem Wizygotów Alaryka. Choć opowieść ta jest dziś traktowana raczej jako lokalna tradycja niż fakt historyczny, przypomina o starożytnych korzeniach okolicy. Badacze są zgodni, że samo Corinaldo powstało prawdopodobnie dopiero około XI wieku, w okresie rozwoju średniowiecznych, ufortyfikowanych osad.
Dzięki położeniu pomiędzy dolinami rzek Cesano i Misa miasto miało duże znaczenie strategiczne. Przez stulecia było przedmiotem rywalizacji pomiędzy gwelfami i gibelinami, a burzliwe dzieje doprowadziły do jego całkowitego zniszczenia przez wojska papieskie w 1360 roku.
Zaledwie kilka lat później Corinaldo odbudowano praktycznie od podstaw. Wzniesiono potężne mury obronne, które do dziś należą do najlepiej zachowanych w całym Marche. Ich projekt przypisuje się wybitnemu renesansowemu architektowi wojskowemu Francesco di Giorgio Martiniemu.
Najważniejszym wydarzeniem w historii miasta było jednak oblężenie z 1517 roku. Wojska księcia Urbino, Francesco Marii della Rovere, przez 23 dni bezskutecznie próbowały zdobyć Corinaldo. Mieszkańcy skutecznie bronili swoich murów, zmuszając napastników do odwrotu. W uznaniu za lojalność papież Leon X nadał Corinaldo prawa miejskie, a wydarzenie to do dziś jest jednym z najważniejszych elementów lokalnej tożsamości.
XVII i XVIII wiek przyniosły miastu okres rozkwitu. Powstały eleganckie pałace szlacheckie, nowe kościoły oraz budynki użyteczności publicznej, a Corinaldo stało się ważnym ośrodkiem rzemiosła i handlu. Z tego okresu pochodzi wiele zabytków, które można podziwiać podczas spaceru po historycznym centrum.
Zaczynamy zwiedzanie
Zwiedzanie Corinaldo najlepiej rozpocząć od pozostawienia samochodu na parkingu przy Bramie Santa Maria del Mercato (link tutaj). To właśnie tędy najwygodniej dostać się do historycznego centrum. Sama brama jest jednym z najciekawszych elementów dawnych fortyfikacji miasta. Jej najstarsza część pochodzi z 1340 roku, natomiast w XV wieku została rozbudowana o potężny bastion z pozostałościami mostu zwodzonego i wewnętrznym dziedzińcem, który wzmacniał obronę miasta. Nad wejściem znajduje się figura św. Anny – patronki Corinaldo, a w XVII wieku nad bramą powstał budynek dawnego domu spotkań miejscowej szlachty.
Jednym z największych skarbów Corinaldo są doskonale zachowane średniowieczne mury obronne, które otaczają historyczne centrum na długości blisko jednego kilometra. Wzniesione po odbudowie miasta w drugiej połowie XIV wieku i rozbudowane w XV stuleciu, do dziś zachowały liczne baszty, wieże oraz bramy. Spacer wzdłuż murów pozwala nie tylko lepiej poznać historię miasta, ale także podziwiać panoramę okolicznych wzgórz regionu Marche.
Po przejściu przez bramę od razu trafiasz na Via La Piaggia – najbardziej rozpoznawalną ulicę Corinaldo i jedną z ikon całego regionu Marche. Tworzy ją 109 ceglanych schodów prowadzących do serca średniowiecznego miasta, a po obu stronach ciągną się zabytkowe kamienice. W połowie wejścia znajduje się Studnia Polenty (Pozzo della Polenta), z którą związana jest najsłynniejsza bodaj legenda Corinaldo. To właśnie tutaj warto się na chwilę zatrzymać i poznać historię, która od wieków jest jednym z symboli miasta.
Na szczycie schodów uwagę przyciąga dawny klasztor augustianów, wzniesiony w latach 1767–1780 według projektu miejscowego architekta Gimignaniego. Dziś mieści się w nim hotel, jednak budynek zachował elegancki XVIII-wieczny charakter. Warto zajrzeć na jego wewnętrzny dziedziniec, a także zwrócić uwagę na przylegającą XIII-wieczną absydę kościoła San Nicola. W sąsiednich pomieszczeniach znajduje się Miejska Kolekcja Sztuki im. Claudio Ridolfiego, natomiast pod budynkiem zachowały się dawne podziemne korytarze i piwnice, w których przed wiekami przechowywano żywność.
Tuż obok stoi okazały Palazzo Comunale, jeden z najpiękniejszych przykładów architektury neoklasycystycznej w Corinaldo. Ratusz został zbudowany pod koniec XVIII wieku na miejscu wcześniejszej renesansowej siedziby władz miasta. Charakterystyczna loggia wychodząca na Via del Corso sprawia, że trudno go przeoczyć. W jego wnętrzach można zobaczyć reprezentacyjną salę ozdobioną portretami zasłużonych mieszkańców Corinaldo oraz XVII-wieczną drewnianą ławę magistratu, przeniesioną z dawnego kościoła San Pietro. W tym budynku znajdziemy również Biuro Informacji Turystycznej.
Dalszy spacer głównymi ulicami historycznego centrum prowadzi obok licznych pałaców należących niegdyś do najbogatszych rodów miasta. Od XV wieku miejscowa szlachta wznosiła coraz bardziej okazałe rezydencje, które z biegiem czasu były rozbudowywane i ozdabiane. Do dziś można podziwiać m.in. Palazzo Amati, Palazzo Orlandi, Palazzo Cesarini Romaldi, a także XVIII-wieczne Palazzo Fata Ottaviani, Palazzo Palma Marangoni i Palazzo Sandreani. To właśnie one najlepiej przypominają o okresie największego rozkwitu Corinaldo i nadają spacerowi po mieście wyjątkowy klimat.
Spacerując po Corinaldo, co chwilę natrafiasz na kolejne zabytkowe świątynie, które przypominają o bogatej historii miasta. Najważniejszą z nich jest Kolegiata św. Franciszka, której początki sięgają XIII wieku. Choć obecny wygląd zawdzięcza XVIII-wiecznej przebudowie, we wnętrzu zachowały się cenne dzieła sztuki, w tym obrazy Claudia Ridolfiego oraz XVI-wieczny drewniany krucyfiks autorstwa Donnina da Urbino. To właśnie tutaj znajduje się główny kościół parafialny Corinaldo.
Kilka minut dalej stoi kościół Matki Bożej Bolesnej (Chiesa dell’Addolorata). Barokowa świątynia zachwyca eleganckim rokokowym wystrojem, kopułą oraz zabytkowymi organami z XVIII wieku wykonanymi przez Gaetana Callida. W ołtarzu głównym znajdują się figury Chrystusa Zmarłego i Matki Bożej Bolesnej, które każdego roku uczestniczą w wielkopiątkowej procesji ulicami miasta.
Warto również zajrzeć na niewielki plac św. Piotra. Po dawnym kościele San Pietro pozostała jedynie wysoka dzwonnica, ponieważ sama świątynia została rozebrana w XIX wieku z powodu złego stanu technicznego. Jej miejsce zajmuje dziś imponujący cedr himalajski, który stał się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów tej części Corinaldo.
Jednym z najważniejszych miejsc w mieście jest także Sanktuarium św. Marii Goretti, patronki Corinaldo. Mieści się ono w dawnym kościele św. Mikołaja i kryje relikwie świętej oraz jej drewnianą figurę. Spoczywają tu również jej matka Assunta Goretti oraz Alessandro Serenelli – mężczyzna, który odebrał jej życie, a po latach odbywania kary przeszedł głęboką przemianę i publicznie prosił o przebaczenie. Oprócz religijnego znaczenia warto zwrócić uwagę na piękne późnobarokowe wnętrze oraz XVIII-wieczne organy, należące do najcenniejszych zabytków świątyni.
Kilkaset metrów poza historycznym centrum znajduje się Dom Narodzin św. Marii Goretti (Casa Natale di Santa Maria Goretti). To skromny wiejski dom, w którym święta przyszła na świat 16 października 1890 roku i spędziła pierwsze lata swojego życia, zanim rodzina przeniosła się do okolic Nettuno. Dziś mieści się tu niewielkie muzeum prezentujące pamiątki związane z Marią Goretti oraz realia życia wiejskich rodzin w Marche pod koniec XIX wieku.
Na zakończenie
Corinaldo to jedno z najciekawszych średniowiecznych miast Marche. Dobrze zachowane mury obronne, charakterystyczna Via La Piaggia, liczne zabytki oraz związane z miastem legendy i historia św. Marii Goretti sprawiają, że warto poświęcić mu kilka godzin podczas podróży po regionie. Jeśli planujecie zwiedzać Marche, Corinaldo z pewnością zasługuje na miejsce w Waszym planie.
Zapraszam do ostatnich wpisów:
1.Kolejny powrót do Santo Stefano di Sessanio po odbudowie
2. Tropea: Perła Kalabrii nad Morzem Tyrreńskim
3. Monte della Scindarella 2233 m. n.p.m. – wędrówka na kolejny szczyt Abruzji
4. Montefabbri: Piękno Wioski w Marche
5.Loretello – mały zamek wśród marchijskich pól
6. Castelsardo – skarby północnej Sardynii
7. Ritten w jeden dzień – co zobaczyć? Soprabolzano, Collalbo i Piramidy Ziemne
8. Wyspa Asinara. Wyspiarskie życie osłów. Rowerami przez Asinarę
Zostaw odpowiedź